Isı Geri Kazanım Cihazları
Isı geri kazanım cihazları (HRV) veya diğer adıyla enerji geri kazanım cihazları (ERV), binalarda iç hava kalitesini korurken enerji tüketimini önemli ölçüde azaltan mekanik havalandırma sistemleridir. Bu cihazlar, egzoz edilen (dışarı atılan) kirli havanın enerjisini, içeri alınan taze havaya transfer etme prensibiyle çalışır.
Temel Çalışma Prensibi
Geleneksel havalandırma sistemleri, binadan ısıtılmış veya soğutulmuş havayı dışarı atar ve yerine dışarıdan ham havayı alır. Bu durum, özellikle kışın ısıtma ve yazın soğutma maliyetlerini ciddi ölçüde artırır. Isı geri kazanım cihazları bu sorunu ortadan kaldırır:
Hava Akışı: Cihaz, iki ayrı hava akımını aynı anda yönetir: birincisi bina dışına atılan egzoz havası, ikincisi ise bina içine alınan taze besleme havası.
Eşanjör: Cihazın merkezinde bir ısı eşanjörü (heat exchanger) bulunur. Bu eşanjör, iki hava akımının birbirine karışmasına izin vermeden, aralarındaki ısı enerjisini transfer eder.
Enerji Transferi:
Kışın: Dışarı atılan sıcak egzoz havası, ısı eşanjöründen geçerken ısısını (termal enerjisini) içeri alınan soğuk taze havaya devreder. Böylece taze hava, ısıtma sistemine girmeden önce büyük ölçüde ön ısıtılmış olur.
Yazın: Dışarı atılan soğutulmuş iç hava, serinliğini dışarıdan gelen sıcak taze havaya devreder. Bu sayede taze hava, soğutma sistemine girmeden önce ön soğutulmuş olur.
Isı ve Enerji Geri Kazanımı Tipleri
İki temel geri kazanım cihazı tipi bulunmaktadır:
1. Isı Geri Kazanım Cihazları (HRV)
Transfer: Yalnızca ısı (duyulur ısı) transferi gerçekleştirir.
Kullanım Alanı: Soğuk ve kuru iklimlerin hâkim olduğu bölgelerde veya iç mekândaki nemin kontrol altında tutulması gereken binalarda (örneğin kapalı yüzme havuzları) tercih edilir.
2. Enerji Geri Kazanım Cihazları (ERV)
Transfer: Hem ısı (duyulur ısı) hem de nem (gizli ısı) transferi gerçekleştirir.
Kullanım Alanı: Sıcak ve nemli iklimlerde kullanılır. Yazın, dışarıdaki nemin içeri girmesini azaltarak soğutma yükünü hafifletir; kışın ise iç mekândaki nemi koruyarak ortamın aşırı kurumasını önler.
Kullanım Alanları ve Faydaları
Isı geri kazanım cihazları, özellikle yeni ve enerji verimli (iyi yalıtımlı) binalarda zorunlu hale gelmektedir.
Enerji Tasarrufu: Fan motorlarının tükettiği enerji haricinde, ısıtma ve soğutma için harcanan enerjinin %50 ila %90’ı geri kazanılabilir. Bu, işletme maliyetlerini ciddi ölçüde düşürür.
İç Hava Kalitesi: Binanın kapalı ve yalıtımlı olması nedeniyle biriken $\text{CO}_2$, koku ve kirleticiler sürekli olarak taze havayla değiştirilir. Bu, daha sağlıklı ve konforlu bir yaşam ve çalışma ortamı sağlar.
Nem Kontrolü: Özellikle ERV sistemleri, iç ortam nemini optimize ederek küf oluşumu ve yapısal hasar riskini azaltır.
Sürekli Hava Değişimi: Pencereleri açmaya gerek kalmadan sürekli ve kontrollü bir havalandırma sağlar, bu da dışarıdaki gürültü ve kirliliğin içeri girmesini engeller.
Isı geri kazanım cihazları, sürdürülebilir bina tasarımının temelini oluşturarak, günümüzün yüksek enerji verimliliği gereksinimlerini karşılamada kritik bir rol oynamaktadır.
