Ticari Tip Isı Geri Kazanım Cihazları
Ticari tip ısı geri kazanım cihazları (HRV/ERV), ofis binaları, okullar, hastaneler, oteller, alışveriş merkezleri ve spor salonları gibi büyük hacimli ticari ve endüstriyel yapılarda, iç hava kalitesini sürekli ve enerji verimli bir şekilde yönetmek için tasarlanmış merkezi havalandırma üniteleridir. Bu cihazlar, konut tipi muadillerine göre çok daha yüksek hava debisi kapasitelerine ve daha karmaşık kontrol sistemlerine sahiptir.
Ticari Uygulamalara Özel Yapısal Farklılıklar
Ticari sistemler, büyük hava hacimlerini işlemek ve uzun kanal sistemlerinin yüksek basınç dirençlerini yenmek zorundadır.
Gövde ve İzolasyon: Cihazlar, dış hava koşullarına dayanıklı, sağlam ve genellikle çift cidarlı (sandviç panel) bir yapıya sahiptir. Yüksek yoğunluklu akustik ve termal izolasyon malzemeleri (taş veya cam yünü), hem ısı kaybını önler hem de cihazın güçlü fanlarından kaynaklanan gürültüyü absorbe eder.
Fan Tipi: Uzun ve karmaşık kanal hatlarındaki yüksek statik basınç kayıplarını telafi etmek için genellikle güçlü santrifüj fanlar kullanılır. Enerji verimliliğini maksimize etmek ve hassas hız kontrolü sağlamak için sıklıkla EC (Elektronik Komütasyonlu) motorlar tercih edilir.
Filtrasyon: İç hava kalitesini korumak için, hem taze hava girişinde hem de egzost havasında kullanılan filtreler, genellikle G4 (kaba filtre) seviyesinden başlayıp, yüksek verimli F7 veya F9 (ince partikül filtreleri) seviyesine kadar çıkar. Hastane gibi hassas uygulamalarda HEPA filtreler bile eklenebilir.
Ticari Tip Isı Geri Kazanım Teknolojileri
Ticari cihazlarda, yüksek verimlilik elde etmek ve bakım kolaylığı sağlamak için farklı eşanjör teknolojileri kullanılır.
1. Plakalı Eşanjörler (Sabit Tip)
Prensip: İki hava akımı, ince metal plakaların ayırdığı komşu kanallardan birbirine karışmadan geçer. Isı, plakalar üzerinden transfer edilir.
Avantajı: Hava akımları tamamen ayrı olduğu için koku ve kirletici transferi riski düşüktür.
Dezavantajı: Yüksek geri kazanım verimliliği için plakaların yüzey alanı büyüktür, bu da cihaza ekstra hacim katar.
2. Döner (Rotary) Eşanjörler (Döner Tekerlek)
Prensip: Petek yapılı silindirik bir tekerlek, iki hava akımının arasından sürekli döner. Egzoz havası dönerken, tekerleğe ısısını bırakır; daha sonra tekerlek, taze hava akımına dönerken topladığı bu ısıyı taze havaya devreder.
Avantajı: Plakalıya göre daha kompakt bir hacimde daha yüksek toplam enerji (ısı ve nem) geri kazanım verimliliği ($\%80-\%90$+) sağlar.
Dezavantajı: Mühürleme sorunları nedeniyle az miktarda hava karışımı (kontaminasyon) riski vardır.
Kontrol ve Verimlilik Yönetimi
Ticari HRV sistemleri, enerji tasarrufunu en üst düzeye çıkarmak için gelişmiş kontrol stratejileri kullanır:
Bypass Damperleri: Dış hava sıcaklığının uygun olduğu (örneğin bahar ayları) durumlarda, pahalı eşanjörü kullanmadan taze havayı doğrudan içeri almaya yarayan bypass damperleri bulunur. Bu, fanın basınç kaybını azaltarak enerji tasarrufu sağlar (free cooling/heating).
Talep Kontrollü Havalandırma (DCV): Otopark havalandırmasında olduğu gibi, ticari binalarda da $\text{CO}_2$ sensörleri kullanılır. Cihaz, ortamdaki $\text{CO}_2$ seviyesine göre hava debisini otomatik olarak ayarlar, böylece gereksiz yere tam kapasite çalışmayı önler ve enerji tüketimini optimize eder.
Ticari tip ısı geri kazanım cihazları, günümüzün katı enerji yönetmeliği ve sürdürülebilirlik hedeflerini karşılamak için modern binaların vazgeçilmez, merkezi bileşenleridir.
